बुधवार, २४ एप्रिल, २०१३

थोडं इकडेही लक्ष देऊया..

यावर्षी महाराष्ट्र टाईम्स आणि लोकमत साठी लिहित आहे ... त्यातलेच काही लेख .. कॉपी पेस्ट


बऱ्याचदा आपल्या मनात काही प्रतिमा , संकल्पना तयार झालेल्या असतात. म्हणजे , ' साहित्य म्हणजे काय ', ' संस्कृती ' म्हणजे काय , ' सांस्कृतिक चळवळ ', ' कार्यकर्ता ' म्हणजे काय वगैरे...वगैरे. पण , कधीकधी अगदी अनाहूतपणे काही चांगल्या , नव्या गोष्टी नजरेसमोर येतात. आणि , आपल्या कालानुरूप तयार झालेल्या संकल्पनांना धक्का लावून जातात. बऱ्याच वर्षात तयार झालेले समज खोटे ठरवतात. फक्त , अशा गोष्टी अनुभवायला आणि ओळखायला येणं महत्त्वाचं...

आपली कला दाखवायला फक्त कॅनव्हासच लागतो हा समज भेदणारा एक माणूस फेसबूकवर भेटला. बी. जी. लिमये. पेशाने नोकरदार... तसा कलेशी फार जवळचा वगैरे संबंध होता अशातला भाग नाही. पण , कॅलिओग्राफीची आवड आहे. ही व्यक्ती काय करते ? दररोज एका कवितेची कॅलिओग्राफी ते करतात आणि फेसबुकच्या आपल्या वॉलवर प्रकाशित करतात. आता त्यांच्या या कॅलिओग्राफी इतक्या प्रसिद्ध झाल्या आहेत , की त्यांनी एखादी इमेज टाकायचा अवकाश... थोड्याच वेळात.. त्या इ-मेल फॉरवर्डस् मधून फिरू लागलेल्या असतात. बरं , कॅलिओग्राफीही अगदी प्रसंगानुरूप असते. त्या -त्या दिवसाचे महत्त्व ओळखून केलेली. शिवाय , चित्राच्या सोबतीला त्या कवितेचे छानसे विवेचनही. त्यात , त्यांचे वाचनही दांडगे. कधी एखादा फारसा माहित नसलेला अनवट कवी आणि कविता भेटते , तर कधी एखाद्या फेमस कवीची माहित नसणारी कविता. उत्तम रंगसंगती... अर्थात , दररोज मिळणारी एक ऑनलाइन मेजवानीच.

डॉ. श्रीनिवास देशपांडे... पेशाने डॉक्टर... रूग्णांना तपासणे , बरे करणे हे त्यांचे रोजचे काम. पण यात मिळणाऱ्या अनुभवांमुळे असेल , वा जगाकडे बघायच्या सापेक्ष नजरेने असेल. ते कायमच फेसबुकवर वेगवेगळ्या ' नोटस् ' लिहितात... साधारण सकाळीसकाळी ती अपडेट होते बऱ्याचदा. खूप साऱ्या जगण्याची एक पॉझिटिव्ह एनर्जी देणाऱ्या... ते लिखाण वाचून तुमच्या दिवसाची चांगली सुरूवात करणाऱ्या. वा कधीतरी आलेला एखादा अविस्मरणीय अनुभव मांडलेला तर बऱ्याचदा जगण्यातल्या एखाद्या विसंगतीवर मार्मिकपणे बोट ठेवलेले. अर्थात , या लिखाणाला कोणत्या फॉर्ममध्ये बसवायचे ठरवणे हे अवघड. आणि चांगल्या गोष्टींना फॉर्मची गरजच काय असते म्हणा ? स्वतःच्या गडबडीच्या डॉक्टरी जीवनातून स्वतःला आणि इतरांना आनंद देण्याचा हा प्रयत्न...सोफ्यावर बसून वा जेवण झाल्यावर कट्ट्यावर ' आत्ता जगाचे कसे होणार ?' ' पुस्तकं वगैरे टिकणार का नाहीत ?' असे प्रश्न घेऊन चर्चा करणारे बरेच जण असतात. त्यातून , तसं हाती काही लागत नाही. पण चर्चा करणं ही आपली जन्मजात सवय. मग , अशावेळी ' उठाठेव ' सारखे वेगवेग‍ळे ऑनलाइन ग्रुप महत्त्वाचे वाटतात. इथे , बऱ्याच गोष्टींवर अगदी मूलभूत आणि बऱ्यापैकी सीरीअस चर्चा होते. शाब्दिक मारामाऱ्या झडतात. पण , शेवटी चांगले वा वाईट काही ना काही फलित प्रत्येकाला मिळते. शिवाय इथली सगळी माणसं ओपिनियन मेकर , बरेचसे कृतिशील कार्यकर्ते. त्यामुळे ती चर्चा वेगवेगळ्या माध्यमातून आपल्यापर्यंत येत राहते. आपलेही विचार घडवत राहते. अवधूत परळकर , कविता महाजन , सतीश तांबे अगदी कोल्हापुरचेच विनय गुप्ते , पांडूरंग सांगलीकर नावाचा एक आय.डी. असे बरेच जण असतात यामध्ये. शिवाय ऑनलाइन चर्चा असल्यामुळे जात , वय , भाषा , वय अशी बंधने फारशी आड येत नाहीत. मला तर कधीकधी चॅनेलवरच्या चर्चेपेक्षा या ऑनलाइन चर्चा अधिक महत्त्वाच्या , सिरीअरली दखल घेण्याजोग्या वाटतात.

असे अजून बरेच अनामिक आहेत. जे आपापल्या परिने आपली संस्कृती जपत आहेत. काळाच्या बदलांप्रमाणे तीला मोल्ड करत आहेत. नव्या रूपात , नव्या पीढीपुढे मांडत आहेत. मग , तो सर्व जुन्या कवींच्या कविता नेटवर आणणारा ब्लॉगर असो , पुलंच लिखाण ऑनलाइन आणणारा माणूस असो वा काळाची पावले जाणून आपले सगळे लिखाण मोफत ऑनलाइन उपलब्ध करणारे ज्येष्ठ लेखक चं. प्र. देशपांडे असोत. नव्या जगाचे मला हे सारे सांस्कृतिक शिलेदार वाटतात. मराठी ब्लॉग विश्व , मायबोली , मिसळपाव सारखी संस्थळे ही तर कायमच चर्चेत येतात. पण , आपण दर मराठी दिनाला त्यांच्याबाबत लिहिण्यापलिकडे पारसं काही करत नाहीत. याऊलट , गेल्या 5-7 वर्षात ही नवी माध्यमे इतकी साहित्यिकदृष्ट्या समृद्ध झाली आहेत , की त्यांच्या आता भाषिक , सामाजिक , राजकीय अंगाने अभ्यास करायची गरज निर्माण झाली आहे. बऱ्याचदा आपण एका प्रवाहासोबत जात असतो. पण , आपल्याही नकळत एखादा समांतर प्रवाहही जात असतो. त्याच समूहाला भेटायला. हे दोन प्रवाह एकत्र आले तर एक सुंदर नदी बनू सकते. साहित्य-संस्कृतीच्या बाबतीत तशी ती व्हावी यासाठी... 



महाराष्ट्र टाईम्स
(4 april 2013)

0 टिप्पणी(ण्या):

टिप्पणी पोस्ट करा